Το κατορθωμένο σώμα - ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός

Το κατορθωμένο σώμα - ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός
Με σκοπό μια εκ νέου ανακάλυψη του Άγγελου Σικελιανού (1884- 1951) κυκλοφόρησε η μικρή ανθολόγηση «Το κατορθωμένο σώμα - Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός» με σχολιασμό του φιλόλογου - ποιητή Γιώργου Βαρθαλίτη, από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης και το Ίδρυμα Τάκης Σινόπουλος.

Όπως αναφέρει ο μελετητής στον πρόλογο της έκδοσης των 125 σελίδων, το πιο έντονο στοιχείο της σικελιανής κοσμοθεωρίας είναι ο συγκρητισμός της, δηλαδή η ταύτιση του Χριστού με τον Διόνυσο, της Παναγίας με την Δήμητρα και γενικά της χριστιανικής θεματολογίας με αρχαιοελληνικούς ύμνους.

Παράλληλο χαρακτηριστικό είναι η αναζήτηση μιας βαθύτερης ενότητας όπου οι συμβατικές αντιθέσεις (ζωής - θάνατος) αίρονται. Επισημαίνει επίσης, ότι έντονο είναι το ενδιαφέρον του ποιητή για προελληνικές μορφές θρησκευτικότητας οι οποίες επιβίωσαν στα Ελευσίνια μυστήρια, όπως, κατά την άποψή του, μαρτυρούν οι ποικιλώνυμες εκφάνσεις της μητέρας - θεάς: Ίσιδα, Κυβέλη, Αστάρτη, Δήμητρα.

Βασικό μοτίβο στην κοσμοθεωρία του κατέχει το βίωμα της κοσμογονικής νύχτας («νύχτα μάνα των τιτάνων βρεφών») όπως και το βίωμα του ζόφου με τη φράση που είπε στον Σεφέρη: «Είδα το απόλυτο μαύρο. Ήταν ανέκφραστα ωραίο». Υπογραμμίζοντας την απόρριψη της ασκητικής πλευράς του χριστιανισμού επισημαίνει την ερωτική συνείδηση του ποιητή:

«Ο Σικελιανός στάθηκε εχθρός της ρομαντικής αντίληψης, και δη της φαιδρής νεοελληνικής εκδοχής της, και τοποθέτησε στο επίκεντρο της ερωτικής του συνείδησης τη σεξουαλική εμπειρία. Μια ερωτική εμπειρία καθαρμένη από τις ενοχές και τις νευρώσεις και ιεροποιημένη εκ νέου. Για τον Σικελιανό ο έρωτας είναι μελέτη θανάτου».

Όσον αφορά τη μετρική του γραφή, ο ανθολόγος υπογραμμίζει πως παρότι πειραματίσθηκε με τον ελεύθερο στίχο, οι δυνατές του στιγμές εκφράζονται αρχικά με τον 15σύλλαβο και κατόπιν με τον 11σύλλαβο και τον 13σύλλαβο.

Μετά την σύντομη εισαγωγή ακολουθεί μια συνοπτική εργοβιογραφία του Λευκαδίτη που ήρθε στην Αθήνα το 1901 για να γραφτεί στη Νομική Σχολή ξεκινώντας παράλληλα τους πρώτους του στίχους στα περιοδικά Διόνυσος και Παναθήναια, για να γνωρισθεί το 1905 με την αμερικανίδα Εύα Πάλμερ , την γυναίκα- σταθμό της ζωής .Το 1909 δημοσίευσε το κορυφαίο έργο του «Ο Αλαφροΐσκιωτος», το 1910-11 ταξίδεψε στο Παρίσι και ύστερα επιστρατεύτηκε ως απλός στρατιώτης στον Βαλκανικό Πόλεμο. Το 1914 γνωρίστηκε με τον Καζαντζάκη με τον οποίο επισκέφτηκαν μαζί το Άγιο Όρος . Ορόσημο της ποιητικής του ζωής η οργάνωση των Δελφικών Εορτών το 1927 με σκοπό την ειρηνική σύνθεση των λαών, κάτι που οραματιζόταν μέχρι το θάνατό του το 1950.

 Τα ποιήματα που προτείνει ο ανθολόγος προέρχονται από τις συλλογές «Λυρικά Ι», «Πάσχα των Ελλήνων» και «Λυρικά ΙΙ» ,με τελικό ποίημα το «Γιατί βαθιά μου δόξασα» που έχει κατακλείδα το ρυθμικό επίγραμμα:

«Να που, ό,τι στάθη εφήμερο, σα σύγνεφο αναλιώνει,
να που κι ο μέγας Θάνατος μου γίνηκε αδερφός!»


Και μπορεί τη σημερινή εποχή της κρίσης οι σικελιανοί στίχοι του «κατορθωμένου σώματος» (φράση του ίδιου του κορυφαίου ποιητή ) να ηχούν υψιπετείς, όμως μήπως αυτός δεν είναι ο προκλητικός προορισμός της ποίησης; Να εκφράζει το «πολυτελές» της ζωής , ακόμα κι αν η ζωή σέρνεται στις λάσπες…

Κώστας Μαρδάς  (ΑΜΠΕ)

Σχετικά Videos

Powered by TUODY Software