Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Κακοποίησης: Τα στοιχεία σοκάρουν, η σιωπή πληγώνει

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Κακοποίησης: Τα στοιχεία σοκάρουν, η σιωπή πληγώνει

Χιλιάδες παιδιά, κάθε χρόνο, βιώνουν τη σωματική, την ψυχολογική, τη σεξουαλική κακοποίηση. Τα νούμερα ζαλίζουν... Και μπορεί τα στοιχεία να είναι συντριπτικά, όμως αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι πως πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι, αθώες παιδικές ψυχές που σημαδεύονται από μια πληγή που μπορεί και να μην θεραπευτεί ποτέ...

Σε μια κοινωνία που θέλει να λέγεται πολιτισμένη, η βία κατά των παιδιών δεν έχει θέση. Τα ευχολόγια και οι αφορισμοί, ωστόσο, λίγη σημασία έχουν. Προέχει η ανάληψη δράσης, η πρόληψη, η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση. 

Γιατί δεν σπάει η "ομερτά";

Γιατί άργησε τόσο πολύ να σπάσει η σιωπή της οικογένειας; Γιατί δεν μίλησε πιο νωρίς κάποιος από την πολυκατοικία, τη γειτονιά, το χωριό; Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. «Οι αναφορές που δεχθήκαμε πέρυσι για κακοποίηση έφτασαν τις 1.800. Από αυτές μόνο οι τέσσερις ήταν για σεξουαλική κακοποίηση. Ο αριθμός είναι ασήμαντος εάν σκεφτεί κανείς πως οι περιπτώσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας είναι πολλαπλάσιος» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κώστας Γιαννόπουλος από το Χαμόγελο του Παιδιού. «Γύρω από τη σεξουαλική κακοποίηση υπάρχει πολύ συχνά ομερτά» προσθέτει.

Οι αιτίες 

Είναι μια ομερτά που, σύμφωνα με τους ειδικούς, που μπορεί να προέρχεται από αδιαφορία και φόβο ή ακόμη και από άγνοια. Ο Κώστας Γιαννόπουλος σημειώνει σχετικά τη δυσκολία που συνάντησαν ο ίδιος και οι συνεργάτες του να πείσουν για τη σημασία της τηλεφωνικής γραμμής «Εθνική Γραμμή 1056» όταν ξεκίνησε η λειτουργία της, ενώ σήμερα το 95% των καταγγελιών που δέχεται είναι ανώνυμες.

«Είναι φυσικό, οι θύτες δεν είναι και οι καλύτεροι άνθρωποι του κόσμου» σχολιάζει, ενώ αναφέρει την περίπτωση μιας παιδιάτρου που κατήγγειλε έναν πατέρα ο οποίος κακοποιούσε σεξουαλικά το παιδί του για να δεχθεί πλήθος απειλών από τον ίδιο στη συνέχεια.

«Της είχα ζητήσει να στηρίξει την οργάνωσή μας. Μου είπε πως θα το έκανε, αλλά δεν ήθελε να φανεί πουθενά το όνομά της. Ο πατέρας εκείνος απειλούσε πως θα έκανε κακό στην ίδια και την οικογένειά της» θυμάται.

Δεν είναι λίγες φορές από την άλλη που τα θύματα πέφτουν και θύματα δυσπιστίας. Είναι η δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίζονται οι καταγγελίες όταν οι θύτες είναι «πολίτες υπεράνω πάσης υποψίας». 

Η εμπειρία που έχει συγκεντρώσει όλα αυτά τα χρόνια, του έχει δείξει επίσης πως κάποιες φορές είναι ολόκληρη η κοινωνία που δεν θέλει να πιστέψει πως μέσα στους κόλπους της υπάρχουν τέτοιες παθογενείς καταστάσεις. «Όταν προκύψει το πρόβλημα, προσπαθούν να το κρύψουν» λέει ο ιδρυτής του Χαμόγελου του Παιδιού.

Η λύση και το κλειδί

Υπάρχει λοιπόν λύση; Πού βρίσκεται το κλειδί; «Στην επιμόρφωση και την ευαισθητοποίηση» απαντά μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αφροδίτη Στάθη, ψυχολόγος και διοικητική διευθύντρια της «Ελίζα». Η «Ελίζα» είναι μη κερδοσκοπική οργάνωση, ο στόχος της οποίας είναι ακριβώς αυτός: να βρεθεί το κλειδί στο χέρι όσο των δυνατών περισσότερων.

Έως σήμερα έχουν παρακολουθήσει τα εκπαιδευτικά προγράμματα της «Ελίζα» περισσότεροι από 15.000 επαγγελματίες σε όλη την Ελλάδα - από αστυνομικούς και δικαστικούς λειτουργούς έως δασκάλους, νοσηλευτές και γιατρούς.

Η σημασία είναι τεράστια εάν αναλογιστεί κανείς πως η κακοποίηση συνιστά απειλή για την υγεία εφ' όρου ζωής. «Σχετικά στοιχεία για την Ελλάδα δεν υπάρχουν» αναφέρει η κα Στάθη. «Σε έρευνα ωστόσο που έγινε στην Αμερική σε δείγμα 17.500 ατόμων που είχαν πέσει θύματα κακοποίησης κατά την παιδική τους ηλικία, διαπιστώθηκε πως στην ενήλικη ζωή τους εμφάνιζαν διάφορα προβλήματα υγείας, ενώ το προσδόκιμο της ζωής τους μειωνόταν σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό ακόμη και κατά είκοσι χρόνια».

Η ίδια στέκεται και στη σημασία της εκπαίδευσης υπογραμμίζοντας πως στις ιατρικές σχολές δεν υπάρχει μάθημα για την κακοποίηση. Μπορεί να θεωρηθεί ευτύχημα ωστόσο το γεγονός πως στην β' πανεπιστημιακή παιδιατρική κλινική, η οποία στεγάζεται στο νοσοκομείο Παίδων Αγλαΐα Κυριακού, η καθηγήτρια Αλεξάνδρα Σολδάτου ξεκίνησε με δική της πρωτοβουλία μαθήματα στους ειδικευόμενους γιατρούς, στα οποία περιλαμβάνονταν και βιωματικά εργαστήρια.

Πώς όμως μπορεί να προστατευθεί ένα παιδί από την σεξουαλική κακοποίηση; Υπάρχει τρόπος; «Υπάρχει» διαβεβαιώνει η κα Στάθη. «Να μάθει να λέει όχι, να μάθει να απομακρύνεται. Πρέπει το παιδί να αισθάνεται πως όταν συμβαίνει κάτι να μπορεί να μιλήσει σε κάποιον. Δεν το ακούει η μητέρα του; Να ξέρει πως μπορεί να μιλήσει στη θεία του, τη νονά του, τη δασκάλα. Σε κάποιον που εμπιστεύεται».

Πού μπορεί όμως να απευθυνθεί κανείς;

«Όσο η Πολιτεία είναι ενεργή, υπάρχουν οι κατάλληλες δομές, το θεσμικό πλαίσιο και οι δράσεις ευαισθητοποίησης ενάντια στη βία κατά των γυναικών εντείνονται, τόσο αυξάνονται οι αναφορές και οι καταγγελίες. Ενδεικτικά, να αναφέρω ότι το 2018 η Γραμμή SOS 15900 της Γενικής Γραμματείας Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων (ΓΓΟΠΙΦ) δέχθηκε 5.088 κλήσεις, εκ των οποίων οι 4.116 (81%) αφορούσαν σε καταγγελίες περιπτώσεων έμφυλης βίας» απαντά μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας (Κ.Ε.Θ.Ι.) Σόνια Τάνταρου-Κρίγγου.

Η ίδια υπογραμμίζει κάτι που δεν φαίνεται αυτονόητο: «Η βία δεν έχει ταξικό υπόβαθρο, μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιοδήποτε σπίτι, σε κάθε κοινωνική κατηγορία, σε κάθε γεωγραφική περιοχή. Όσο για το οικονομικό σκέλος, η κρίση ήταν ένα είδος "θερμοκηπίου" που πιθανώς ευνόησε την έξαρσή της, αλλά δεν είναι καθολικά υπεύθυνη».

 

Τα στοιχεία

Το «Χαμόγελο» δέχτηκε το 2018, 729 καταγγελίες σοβαρών περιστατικών κακοποίησης παιδιών και αφορούσαν στο σύνολό τους 1.358 παιδιά, με το 39,5% θύτες τους γονείς - 12.487 κλήσεις αφορούσαν εξαφανίσεις, ενώ πάνω  από 90.000 παιδιά  υποστηρίχθηκαν συνολικά 

Πάνω από 90.000 παιδιά υποστηρίχθηκαν από «Το Χαμόγελο του Παιδιού» το 2018, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία.

Στον παραπάνω αριθμό περιλαμβάνονται παιδιά και νεογνά, που έλαβαν υπηρεσίες υγείας, περιστατικά βίας, εξαφανίσεις, υλική υποστήριξη παιδιών και των οικογενειών τους, αλλά και μαθητές, που συμμετείχαν σε διαδραστικές παρεμβάσεις. Επίσης, 6.479 απασχολήθηκαν δημιουργικά στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος».

Το 2018 «Το Χαμόγελο του Παιδιού» συνέταξε με την καθοριστική συμβολή της ΕΥ Ελλάδας Έκθεση Βιώσιμης Ανάπτυξης για το έτος 2017, σύμφωνα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Είναι από τις πρώτες εκθέσεις που ακολουθούν τα διεθνή πρότυπα σύνταξης απολογισμών στην Ελλάδα για Οργανισμούς της Κοινωνίας Πολιτών, ενώ, σε παγκόσμιο επίπεδο, για ελάχιστους ανάλογους φορείς έχουν υλοποιηθεί παρόμοιες Εκθέσεις

Οι καταγγελίες για σοβαρά περιστατικά κακοποίησης ήταν 729 (848 το 2017) σε 1.358 παιδιά (1.656 το 2017). Από αυτές, το 41,7% αφορά τις ηλικίες 0-6, το 34,5% 7 με 12, το 41,7% κατήγγειλε σωματική κακοποίηση και το 54,3% εγκατάλειψη ή παραμέληση. Σε σχέση με τους θύτες, το 39,5% των καταγγελιών αφορά και τους δυο γονείς, το 35,7% τη μητέρα και το 16,9% τον πατέρα.

Οι αριθμοί δεν έχουν μεγάλες διαφορές σε σχέση με τα περσινά στοιχεία, με εξαίρεση την «Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056», που δέχτηκε 271.996 τηλεφωνικές κλήσεις (221.152 το 2017). Κάτι που επαναλαμβάνεται, όπως ανέφερε ο πρόεδρος του «Χαμόγελου» Κωστής Γιαννόπουλος, είναι το χαμηλό ποσοστό αναφοράς σεξουαλικής κακοποίησης (0,3%), πράγμα που σημαίνει ότι τέτοια περιστατικά συνεχίζουν να μένουν μυστικά.

ΟΗΕ: Σχεδόν 7 εκατ. παιδιά παγκοσμίως στερούνται την ελευθερία τους

Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί πρόοδοι στην αντιμετώπιση του προβλήματος, πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα προκειμένου τα παιδιά να πάψουν να κρατούνται σε ιδρύματα και να τερματιστεί η κράτηση των ανήλικων μεταναστών, επεσήμανε ο Μάνφρεντ Νόβακ, ένας Αυστριακός που ήταν επικεφαλής μεγάλης έρευνας του ΟΗΕ.

«Είναι ευθύνη μας να δώσουμε στα παιδιά πίσω την παιδική τους ηλικία», τόνισε.

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι τα παιδιά που ζουν σε συνθήκες κράτησης εμφανίζουν δέκα φορές συχνότερα ψυχιατρικές διαταραχές και πεθαίνουν σε πολύ μικρότερη ηλικία σε σχέση με όσα δεν έχουν βρεθεί ποτέ υπό κράτηση.

Η ομάδα του Νόβακ βρήκε ότι τουλάχιστον 410.000 παιδιά κρατούνται κάθε χρόνο σε φυλακές ή εν αναμονή της εκδίκασης της υπόθεσής τους, ενώ 1 εκατομμύριο βρίσκεται υπό αστυνομική κράτηση.

Επιπλέον οκτώ χώρες κρατούν συνολικά 330.000 ανήλικους μετανάστες.

Ακόμη 5,4 εκατομμύρια παιδιά ζουν σε ιδρύματα, τα οποία «λόγω της ίδιας τους της φύσης δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς να στερούν την ελευθερία από τα παιδιά», αναφέρει η έκθεση.

Τέλος, δεκάδες χιλιάδες παιδιά τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους κρατούνται σε καταυλισμούς εκτοπισμένων στη Συρία και στο Ιράκ.

Powered by TUODY Software